Ruim een jaar na de ondertekening van het Sectorakkoord Gaswinning in de Energietransitie ligt er een stevige basis voor het vervolg. De betrokken partijen hebben invulling gegeven aan de gezamenlijke uitvoering, de regioprogrammering op de Noordzee en stappen gezet om vergunningprocedures transparanter en voorspelbaarder te maken. De onderlinge samenwerking daarbij is geïntensiveerd: partijen zijn op continue basis met elkaar in gesprek en weten elkaar te vinden indien nodig. Een essentieel fundament voor de volgende fase die moet leiden tot meer concrete investeringsbeslissingen en projecten. Dat is de belangrijkste conclusie van de eerste voortgangsrapportage van het Sectorakkoord die is aangeboden aan de Tweede Kamer.
Het Sectorakkoord werd in april 2025 ondertekend door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), Energie Beheer Nederland (EBN) en Element NL. In januari 2026 zijn aanvullende afspraken gemaakt over gaswinning op land, gericht op transparantie, betrokkenheid van de omgeving en het delen van baten met de regio.
De kernopgave van het Sectorakkoord is dat binnenlandse gaswinning verantwoord wordt benut om de importafhankelijkheid te beperken en de leveringszekerheid van aardgas gedurende de energietransitie te ondersteunen. Een belang dat ook werd benadrukt in de recente Kamerbrief Strategisch gasbeleid. Daarom is opschaling van de gaswinning op de Noordzee nodig en blijft ook de gaswinning uit kleine velden op land van belang.
Voorzichtig herstel nog geen reden tot jubelstemming
Uit de voortgangsrapportage blijkt dat de samenwerking tussen de partijen beter is gestructureerd. Op de Noordzee zijn acht regio’s gedefinieerd. Voor vier regio’s zijn in 2025 zesjarige investeringsplannen en actieplannen opgesteld. De plannen voor de overige vier regio’s volgen eind 2026.
Een aantal kernindicatoren laat een gemengd beeld zien. De gaswinning op zee steeg licht, van 5,70 miljard m³ in 2024 naar 5,84 miljard m³ in 2025. Op land zette de daling echter door, van 2,75 naar 2,27 miljard m³. Deze cijfers benadrukken de urgentie van een effectieve uitvoering van het Sectorakkoord. De huidige stabilisatie op zee is namelijk niet rechtstreeks aan het Sectorakkoord toe te schrijven, omdat investerings- en gaswinningsprojecten een lange voorbereidingstijd hebben.
In 2025 vonden zes exploratieboringen op zee en drie exploratieboringen op land plaats, tegenover geen exploratieboringen in 2024. Historisch gezien blijft het niveau echter nog laag. Voor de langere termijn blijft het beeld kwetsbaar. Nieuwe investeringsbeslissingen, tijdige en voorspelbare vergunningverlening en behoud van infrastructuur zijn bepalend voor het verloop van de gaswinning in de komende jaren.
Samen de schouders onder de uitvoering
De geïntensiveerde samenwerking tussen de betrokken partijen is hard nodig voor de volgende fase waarin de nadruk komt te liggen op uitvoering en resultaat. Vergunningverlening, investeringsbeslissingen, samenwerking tussen operators en behoud van infrastructuur moeten in samenhang worden aangepakt. Activiteiten kunnen alleen doorgaan wanneer deze veilig en verantwoord kunnen plaatsvinden.
Een belangrijk aandachtspunt is de infrastructuur op de Noordzee. Naarmate de productie afneemt, worden leidingen, platforms en verwerkingsfaciliteiten relatief duurder in gebruik. Het wegvallen van een cruciaal onderdeel kan ook gevolgen hebben voor omliggende velden en toekomstige projecten. Daarom is het nodig om niet alleen de productiedaling te vertragen, maar ook voldoende nieuwe volumes te ontwikkelen om infrastructuur op zee langer beschikbaar te houden.
Afspraken voor gaswinning op land
Voor gaswinning op land wordt gewerkt aan de verdere uitvoering van de gemaakte afspraken over transparantie, omgevingsbetrokkenheid en batendeling. Vanaf 1 juni 2026 moet bij winningsplannen een betrokkenheidsplan worden overlegd. Ook werken de partijen aan een uniforme uitwerking van de financiële afspraken voor batendeling met de regio.
Voor de komende periode richten de partijen zich onder meer op de voorspelbaarheid, snelheid en transparantie van het gehele vergunningenproces, het omzetten van de regioprogrammering in concrete projecten, behoud van kritische infrastructuur, verdere uitwerking van de afspraken voor gaswinning op land en implementatie van Europese regelgeving.
